KINH TẾTIN TỨC
Thiết kế mẫu mã sản phẩm thủ công mỹ nghệ: Cần sự bền vững
Cập nhật lúc 09:01 27/09/2013
KTĐT - Những năm gần đây, thị trường tiêu thụ sản phẩm trở nên ngặt nghèo hơn. Vấn đề giá thành không còn là tiêu chí cạnh tranh hàng đầu mà sản phẩm phải có mẫu mã phong phú, đa dạng, phù hợp thị hiếu tiêu dùng, có tính ứng dụng cao, và đặc biệt một tiêu chí quan trong khác, đó phải là những thiết kế mang tính bền vững.
Thiếu đổi mới mẫu mã sản phẩm 

Hà Nội là một trong những địa phương có nhiều làng nghề nhất, với 1.350 làng có nghề, trong đó có hàng trăm làng nghề thủ công mỹ nghệ, đem lại kim ngạch xuất khẩu hàng ngàn tỷ đồng mỗi năm. Với truyền thống lâu đời, những nghệ nhân lâu năm có tay nghề cao và sự độc đáo trong mỗi sản phẩm, mặt hàng thủ công mỹ nghệ của Hà Nội đã có mặt ở nhiều nước trên thế giới. Tuy nhiên, đến thời điểm này, do kinh tế thị trường suy thoái cộng với sức ép cạnh tranh lớn từ những thị trường mới như Trung Quốc, Ấn Độ... đã khiến hàng thủ công mỹ nghệ của nước ta có nhiều bước lùi. Thực tế cho thấy, sự độc đáo, truyền thống trong thiết kế mẫu mã sản phẩm chưa đủ, chúng ta sẽ mất dần khách hàng nếu không có những thiết kế có sức sống lâu bền trên thị trường.

 
Họp báo giới thiệu cuộc thi thiết kế mẫu sản phẩm thủ công mỹ nghệ 2013 tại Hà Nội.
Họp báo giới thiệu cuộc thi thiết kế mẫu sản phẩm thủ công mỹ nghệ 2013 tại Hà Nội.

Có thể thấy một thực tế là hiện nay, hầu hết các sản phẩm thủ công mỹ nghệ tại các làng nghề được làm theo các mẫu mã có từ hàng chục, hàng trăm năm nay hoặc gia công theo mẫu có sẵn của đối tác gửi sang, thậm chí là "nhái" mẫu của nước khác.

 
Sản phẩm dự thi thiết kế hàng thủ công mỹ nghệ xã Đông Phương Yên năm 2013. Ảnh: Ngọc Nguyễn
Sản phẩm dự thi thiết kế hàng thủ công mỹ nghệ xã Đông Phương Yên năm 2013. Ảnh: Ngọc Nguyễn

Một số nghệ nhân, thợ giỏi đã kỳ công cho ra đời những sản phẩm có mẫu mã độc đáo nhưng lại thiếu tính ứng dụng, vì vậy thường chỉ phù hợp với khách du lịch hoặc nhu cầu lưu niệm chứ chưa mang tính thương mại cao. Nhiều thị trường truyền thống như Nhật Bản, Mỹ, châu Âu... trước kia rất ưa chuộng hàng thủ công mỹ nghệ của Việt Nam do giá thành rẻ, sản phẩm tốt nhưng đến nay, những ưu thế đó cũng không phải hàng đầu. Sự mới mẻ, sáng tạo, độc đáo, phù hợp với văn hóa, thị  hiếu của khách hàng bản địa mới là quan trọng, bởi sự cạnh tranh về giá giờ đã trở nên bão hòa. Trong khi đó, các thị trường nhập khẩu đồ thủ công mỹ nghệ nước ta đang ngày càng quan tâm đến những sản phẩm mang tính "bền vững", tức là ngoài sức sống lâu bền trên thị trường còn đảm bảo yếu tố thân thiện với môi trường.

Khởi động cuộc thi mẫu mã sản phẩm thủ công mỹ nghệ

Trước thực tế đó, thời gian gần đây, nhiều làng nghề đã quan tâm hơn đến việc đầu tư vào khâu tạo mẫu cho sản phẩm thủ công mỹ nghệ. Nhiều doanh nghiệp mây tre đan đã thành lập những đội thợ chuyên thiết kế mẫu mã sản phẩm và không ít doanh nghiệp đã bỏ ra số tiền lớn để duy trì đội thợ này. Thậm chí, có doanh nghiệp còn đầu tư hàng tỷ đồng để xây dựng cả nhà trưng bày mẫu sản phẩm. Đặc biệt mới đây, Hiệp hội Xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam đã khai trương Trung tâm Thiết kế Hà Nội nhằm nâng cao năng lực thiết kế mặt hàng thủ công mỹ nghệ của các doanh nghiệp.

 

Dù có nhiều tiến bộ với nhiều sản phẩm đẹp, độc đáo, song có thể thấy phần lớn các sản phẩm được thiết kế mới dừng lại ở những chi tiết cải tiến nhỏ, chủ yếu là khác biệt trong kết cấu, chất liệu sản phẩm chứ chưa có nhiều mẫu "độc". Ông Hoàng Xuân Thủy - Giám đốc Trung tâm Khuyến công và Tư vấn phát triển công nghiệp Hà Nội cho rằng, sở dĩ các thiết kế, mẫu mã sản phẩm thủ công mỹ nghệ Hà Nội còn nghèo nàn, đơn điệu là do hầu hết cơ sở sản xuất thủ công mỹ nghệ hiện nay có quy mô nhỏ lẻ, năng lực tài chính yếu nên không đủ điều kiện đầu tư cải tiến mẫu mã.

Trong khi đó, sự phối hợp giữa đội ngũ nghệ nhân và doanh nghiệp còn lỏng lẻo, nên quá trình cải tiến mẫu mã diễn ra chậm chạp, không đáp ứng được nhu cầu đổi mới kiểu dáng. Nhận thức được những hạn chế đó, nhằm tạo động lực giúp các doanh nghiệp làng nghề chuyển biến trong khâu thiết kế mẫu mã, tăng sức cạnh tranh trên thị trường xuất khẩu, 2 năm trở lại đây, Sở Công Thương Hà Nội đã tổ chức nhiều lớp tập huấn về thiết kế mẫu sản phẩm, giới thiệu thị hiếu của các khu vực thị trường trong và ngoài nước cho doanh nghiệp. Nhiều doanh nghiệp cũng đã nhận thức được tầm quan trọng của việc sáng tạo mẫu mã, tự đầu tư vào việc thiết kế với cả "ngân hàng mẫu" để chào hàng. 

Đặc biệt, nhằm tạo đột phá trong sáng tạo mẫu mã, từ năm 2012, UBND TP đã chỉ đạo Sở Công Thương chủ trì và Trung tâm Khuyến công và Tư vấn phát triển công nghiệp Hà Nội trực tiếp thực hiện Cuộc thi thiết kế mẫu sản phẩm thủ công mỹ nghệ Hà Nội. Theo ông Hoàng Xuân Thủy, cuộc thi năm 2012 đã nhận được sự tham gia của rất đông cơ sở sản xuất, nghệ nhân, thợ giỏi với 210 sản phẩm tham gia dự thi và sản phẩm nào cũng có tính sáng tạo cao. Trong đó 6 sản phẩm đạt giải Nhất, Nhì, Ba có thiết kế mới 100% trong năm 2012. Chủng loại cũng như chất liệu sản phẩm dự thi rất đa dạng, phong phú, nhiều sản phẩm có chất liệu rất độc đáo, thân thiện với môi trường như: Sản phẩm sơn mài cốt giấy ép, sản phẩm trang trí từ giấy tận dụng... Đặc biệt, thành công của cuộc thi là giúp các doanh nghiệp nhận thức được sự cần thiết của việc nâng cao tính sáng tạo trong thiết kế mẫu mã sản phẩm, tạo cú hích cho các doanh nghiệp.
 

Năm nay, Cuộc thi thiết kế mẫu sản phẩm thủ công mỹ nghệ Hà Nội 2013 đã chính thức khởi động với chủ đề "Thiết kế bền vững", dự kiến sẽ thu hút khoảng 250 mẫu sản phẩm mới tham gia, trong đó những sản phẩm đạt giải sẽ được UBND TP cho hưởng cơ chế hỗ trợ đặc thù, nhằm khuyến khích người thợ phát huy sáng tạo hơn. Theo đó, 4 tiêu chí đánh giá sản phẩm dự thi bao gồm: Thứ nhất, tính sáng tạo: Phải là sản phẩm mới, không sao chép từ các sản phẩm có sẵn; Thứ hai, tính thẩm mỹ: Sản phẩm có giá trị nghệ thuật, thẩm mỹ tốt; Thứ ba, tính thương mại: Sản phẩm phải có giá trị sử dụng, có khả năng sản xuất hàng loạt, sử dụng chủ yếu nguyên liệu trong nước, đóng gói đẹp, an toàn, dễ vận chuyển, phù hợp với thị trường; Thứ tư, tính thân thiện với môi trường: Công nghệ sản xuất giảm thiểu ô nhiễm môi trường, nguyên vật liệu sản xuất ít hoặc không làm ảnh hưởng đến môi trường.

Cuộc thi còn tập trung trí tuệ, ý kiến đóng góp của các chuyên gia trong và ngoài nước, các nghệ nhân đầu ngành để lựa chọn, bổ sung hoàn thiện các mẫu sản phẩm thủ công mỹ nghệ, tạo ra những sản phẩm mới, sáng tạo, có giá trị kinh tế, kỹ thuật, mỹ thuật cao, số lượng lớn, đáp ứng nhu cầu của thị trường. Các sản phẩm tham gia sẽ được các chuyên gia tư vấn trong lĩnh vực thủ công mỹ nghệ trong và ngoài nước tiến hành tư vấn thiết kế để chỉnh sửa, hoàn thiện thiết kế. Tất cả sản phẩm dự thi sẽ được trưng bày miễn phí tại Phòng trưng bày giới thiệu và bán sản phẩm thủ công mỹ nghệ Hà Nội (số 176 Quang Trung, Hà Đông).
Nguyễn Ngọc
Trang inGửi bạn bè Chia sẻ trên facebook  Chia sẻ trên twitterThảo luậnXem thảo luận
Thông tin khác: